SWP

STOWARZYSZENIE "WSPÓLNOTA POLSKA"





2021-01-19 RAZEM DLA EDUKACJI. ALTERNATYWNA SZKOŁA TOŻSAMOŚCI Polska

Projekt „Razem dla edukacji” został zainicjowany przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska" dzięki środkom przekazanym przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach konkursu „Rodzina Polonijna”. Pierwsza część pilotażowego programu odniosła ogromny sukces i pokazała potencjał edukacji alternatywnej, innowacyjnej, którą można prowadzić równolegle w szkołach w kraju i za granicą.

Jego miarą jest przeszło 6602 zadowolonych uczniów i nauczycieli z 74 par szkół z Polski i 74 partnerskich placówek z 21 krajów: Anglii, Armenii, Australii, Belgii, Białorusi, Czech, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Kataru, Kirgistanu, Litwy, Łotwy, Mołdawii, Niemiec, Rosji, Szkocji, Ukrainy, USA, Włoch i Węgier, którzy razem uczestniczyli w projekcie i od tego momentu chętniej utożsamiają się ze swoją wspólnotą i bardziej aktywnie uczestniczą w działaniach organizowanych przez Wspólnotę Polską, ale nie tylko.

WSPÓLNOTA PARTNERSTWA. PARTNERSTWO WSPÓLNOTY

Słowo „razem” jest tu kluczowym pojęciem. Mam poczucie, że ma ono status ważnego symbolu, który tyleż uświadamia istotny charakter podejmowanych w projekcie działań w duchu solidarności i nowoczesnej wspólnotowości, co w połączeniu z określeniem „edukacja”, sygnalizuje także możliwą reorientację edukacji, antycypując kierunek poszukiwań, którym oddają się współcześnie nie tylko pedagogika i nauki humanistyczne, lecz także interdyscyplinarne studia children studies. Plastyczna i wyrazista, a prosta zarazem alegoria solidarnego uczenia się od siebie nawzajem, spotykania się po dwóch stronach polskiej i polonijnej strony, jest realizowana w projekcie poprzez formułę partnerstwa edukacyjnego, opartego na wspólnocie wzajemnego oddziaływania na siebie uczniów, nauczycieli, rodziców i działaczy ze Wspólnoty Polskiej.

Projekt „Razem dla Edukacji” powstał bowiem z myślą o osobach uczęszczających do szkół w Polsce i uczących się języka polskiego, historii i kultury poza Macierzą na wszystkich szczeblach edukacyjnych. Każda szkoła w ramach przedsięwzięcia realizowała swój własny program, przygotowywała go w oparciu o specyfikę i profil pracy własnej placówki, jej mocne strony i zapotrzebowania, przez co powstały zindywidualizowane, autorskie i w pełni nowatorskie programy, ukierunkowane na rozwój współpracy polsko - polonijnej .Nad ich profesjonalnym przebiegiem czuwał Podlaski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” wspierany przez pozostałe oddziały Stowarzyszenia “Wspólnota Polska” i Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, które dbały, aby zaplanowane działania były jak najefektywniej prowadzone. Położyliśmy szczególny nacisk na rozwój trzech sfer: języka, tradycji i tożsamości uczestników - zarówno uczniów i nauczycieli - poprzez innowacyjne praktyki oświatowe.



JĘZYK – TOŻSAMOŚĆ - WSPÓŁCZESNOŚĆ

Najważniejszym priorytetem twórców „Razem dla Edukacji” było zachęcenie młodych ludzi do nauki języka polskiego. Poza Polską mieszka ponad 20 mln Polaków, a polski jest często ich drugim językiem, nieraz obcym, ale ponieważ czują się częścią polonijnej rodziny, poszukują kontaktu z Polską. Kolejne pokolenia emigrantów poznawały język polski, kulturę i historię w oddaleniu od Macierzy, jedynie z podręczników, literatury klasycznej i utrwalonych w pamięci historycznej wyobrażeń. Był to jednak język literacki, odbiegający od współczesnych standardów komunikacyjnych, a przez to coraz bardziej odległy i nietożsamy z ich codziennym doświadczeniem. Język jest natomiast nie tylko składnikiem kultury, ale daje poczucie przynależności. Parafrazując Wittgensteina buduje on nie tylko granice świata, ale poczucie zadomowienia, utrwala również językowy obraz świata i ojczyzny. Chodziło nam właśnie o zadomowienie młodych rodaków przez język polski w ich mateczniku.

Projekt „Razem dla Edukacji” dał możliwość jego uczestnikom doświadczenia współczesnego języka polskiego i współczesnej Polski. Pokazał, że przełamanie tej bariery jest najważniejszą wartością podejmowanych w nim działań. Podczas spotkań, warsztatów i innych działań zrealizowanych w ramach wizyt studyjnych i zielonych szkół, polonijna młodzież miała możliwość poznania od swoich kolegów z kraju ich socjolektu, młodzieżowego żargonu, a przez to żywego języka codzienności.

Partnerstwa szkół to nie tylko nauka języka, kultury i tradycji, to również kuźnia młodych talentów, kuźnia polskiej tożsamości. Ważnym filarem podejmowanych w projekcie działań były dlatego zadania ukierunkowane na kształtowanie polskiej tożsamości poprzez promowanie polskiej tradycji poza granicami kraju oraz rozwijanie u młodych ludzi kompetencji humanistycznych, kognitywnych, językowych i artystycznych.



INNOWACYJNOŚĆ . GRAND TOUR DO KORZENI

Uwzględniając zmiany dokonujące się̨ w szeroko pojętej edukacji, w projekcie oprócz budowy partnerstw wykorzystano również innowacyjną technikę turystyki edukacyjnej. O ile metoda partnerstw miała uczyć pracy zespołowej, oraz umożliwiać uczniom wspólne rozwiązywanie problemów i dzielenie się rezultatami podejmowanych działań, tó podróż edukacyjna nawiązuje do dobrych tradycji oświaty oświeceniowej zwanej potocznie grand tour. Eksplikując tę formułę w „Razem dla Edukacji” staraliśmy się zwrócić dzieci ku własnym korzeniom, ku rozpoznaniu, jak patriotyzm jest realizowany po obu stronach granicy. W tym celu uczniowie odwiedzili różne centra tworzące enklawę polskości: Wilno, Grodno, Dublin, Melbourne, Katar, Paryż, Chicago, Neapol i in. Wyjazdy do miejsc pamięci dostarczyły dzieciom nowych bodźców do działania i własnego rozwoju. Wymiana i współpraca były realizowane przez obustronne wizyty młodzieży i nauczycieli w parach placówek. Partnerzy projektu podczas przeszło 81 edukacyjnych wizyt zorganizowanych kolejno w poszczególnych krajach poznali historię swoich regionów, zwiedzili najważniejsze i najbardziej interesujące miejsca pamięci, poznali polską kulturę w kraju i za granicą, uczestniczyli w tradycyjnych imprezach i zabawach.

Metoda turystyki pozwoliła na trwalszą integrację wiedzy szkolnej, a także na zbliżenie szkoły do życia społecznego. Spotkania edukacyjne organizowane w ramach projektu przyczyniły się do tego, iż młodzież poczuła się zintegrowana ze społecznością polonijną. Działania te utwierdziły nas w przekonaniu, że bezpośrednie poznanie dziedzictwa kulturowego Polski w różnych państwach jest ogromną wartością, pozwala bowiem na większą integrację i lepsze zrozumienie własnej tożsamości.

Poprzez bezpośrednie spotkania z partnerami projektu uczestnicy wzbogacili się o nowe wiadomości i doświadczenia oraz nowe przyjaźnie. Jesteśmy przekonani, że nauka kultury, historii i języka może się realizować tylko w bezpośrednim spotkaniu. Poprzez kontakty uczniowie uwrażliwiają się na słowo pisane oraz na walory ekspresyjne tekstów literackich, a także usprawniają komunikację i współpracę w grupie, budują także więź z ojczyzną.



PRZEŻYWANIE PATRIOTYZMU – NAUKA TRADYCJI PRZEZ DZIAŁANIE

Tegoroczna edycja programu, odbywała się pod hasłem „Dla Niepodległej”. Podczas licznych okolicznościowych uroczystości związanych ze świętowaniem 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę starano się skonfrontować doświadczenia tożsamościowe polonijnej młodzieży i młodzieży mieszkającej w kraju. Pozwoliło to obu grupom na refleksję na temat współczesnego patriotyzmu Polaków i przyczyniło się do podjęcia przez nich dyskusji o polskiej tożsamości XXI wieku.

Ideą programu było również stworzenie młodym ludziom możliwości do działania w swojej szkole i w ośrodku partnerskim w duchu tzw. neopragmatywizmu. Edukacja przez działanie to najskuteczniejsza z form zdobywania nowych umiejętności, przyswajania kompetencji językowych, budowania tożsamości i kształtowania postaw obywatelskich, oraz skuteczniejszego utrwalania wiedzy.

W “Razem dla Edukacji” uczniowie stanęli przed wyzwaniem sprawdzenia się w najróżniejszych działaniach edukacyjnych. Pod opieką najlepszych specjalistów uczestniczyli oni w zajęciach z wykorzystaniem multimediów, lekcjach muzealnych, warsztatach artystycznych, literackich, warsztatach dziennikarskich prowadzonych w radio, gazecie itp. Powstały liczne eksperymentatoria, jak escape roomy, gry miejskie, gry planszowe, w których sprawdzano nie tylko wiedzę, ale i umiejętność pracy w grupie. Uczniowie uczestniczyli ponadto w żywych lekcjach historii rekonstruujących wydarzenia historyczne. W Białymstoku powstał zbiór wierszy połączony z fotoksiążką, innym razem uczniowie szukali swoich korzeni wśród Syberyjskich zesłańców i nagrali ostatnie wywiady z członkami swoich rodzin. W Lublinie powstał komiks o obronie Grodna i film historyczny pt. “Orlęta Lwowskie”, a w Bytomiu uczniowie opracowali gazetkę, w której zawarli relacje z pobytu u partnerów. Długo można by wymieniać podobne ciekawe inicjatywy realizowane w ramach projektu - do tej pory uczniowie przeprowadzili ponad 300 podobnych działań. Przedsięwzięcia takie sprawiają̨, że zdobywanie wiedzy jest̨ ciekawsze i łatwiej przyswajalne, a uczniowie sami garną się do poszerzania swoich horyzontów.

Udział w projekcie „Razem dla Edukacji” dał naszym uczniom szansę na naukę języka polskiego, na aktywne współtworzenie polskiej kultury, dał wreszcie poczucie przywiązania do rodziny polonijnej, W projekcie każdy uczestnik znalazł coś dla siebie i z pewnością zabierze ze sobą nieco inne wspomnienia. Projekt stał się ponadto wartościowym narzędziem, które wspomaga szkoły w procesie kształcenia młodzieży. Wprowadza on alternatywne myślenie o szkole – o tym, do czego służy i jaka ma być. Edukacyjne inicjatywy jak “Razem dla Edukacji” mogą przyczynić̨ się do wzrostu atrakcyjności szkoły, która otwiera się dzięki wsparciu MEN-u na nieformalne przestrzenie i metody kształcenia. Obecnie wspólnotowa rodzina polonijna rozszerzyła się o kolejne 30 par szkół, liczymy, że to początek pięknej przygody dla kolejnych beneficjentów, i że projekt będzie dalej rozwijał się, a wraz z nim polsko-polonijna edukacja ponad granicami.

Karolina Szymborska





STOWARZYSZENIE "WSPÓLNOTA POLSKA" - SYGNATARIUSZ KAMPANII SPOŁECZNEJ "JEST NAS 60 MILIONÓW"