Do Domu Polskiego w Warszawie, siedziby Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" (SWP) zawitali goście z dalekiej Argentyny reprezentujący Ognisko Polskie z Buenos Aires, na czele z Prezes Krystyną Wardygą de Ferrari. W rozmowie z Przewodniczącym Zarządu Krajowego SWP Tomaszem Różniakiem omówiono najważniejsze zagadnienia dotyczące wzajemnych relacji obu organizacji, potrzeby i wyzwania jakie stoją przed polską diasporą w Argentynie, możliwe wspólne działania w przyszłości i doświadczenia minionych lat, a należy zaznaczyć, że relacje Wspólnoty Polskiej i Ogniska Polskiego to wielkie bogactwo treści obejmujące edukację, kulturę, pielęgnowanie polskich tradycji aż po wspólne, jakże ważne, projekty infrastrukturalne.
Ognisko powstało jako miejsce spotkań dla licznej Polonii zamieszkującej stolicę Argentyny i z biegiem czasu przekształciło się w jeden z najważniejszych punktów na mapie polonijnego życia kulturalnego i towarzyskiego w całym kraju. El Hogar Polaco – nazwa zobowiązuje – zawsze wyróżniało się domową, rodzinną atmosferą, w której w polskość wkraczały kolejne pokolenia argentyńskich Polaków.
Historia Ogniska Polskiego w Buenos Aires od początku opierała się na solidarności i pracy społecznej. Przez dziesięciolecia organizacja rozwijała się dzięki zaangażowaniu kolejnych pokoleń Polonii argentyńskiej, jednak wraz ze zmieniającymi się realiami życia emigracyjnego coraz większego znaczenia nabierała współpraca z instytucjami w Polsce. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, które od ponad trzydziestu lat pozostaje jednym z najważniejszych partnerów Ogniska.
Powstałe w 1990 roku z inicjatywy prof. Andrzeja Stelmachowskiego Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” postawiło sobie za cel wspieranie Polaków mieszkających poza granicami kraju, umacnianie więzi z Ojczyzną oraz pomoc organizacjom polonijnym w zachowaniu języka, kultury i narodowej tożsamości. Dla środowisk polskich rozsianych po całym świecie, w tym dla licznej Polonii argentyńskiej, oznaczało to otwarcie nowego rozdziału współpracy z odradzającą się po 1989 roku Rzecząpospolitą.
Ognisko Polskie w Buenos Aires bardzo szybko stało się naturalnym partnerem tej współpracy. Jako jedna z najstarszych i najbardziej zasłużonych organizacji polonijnych w Ameryce Południowej prowadziło szeroką działalność społeczną, edukacyjną i kulturalną, doskonale wpisując się w misję Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. W kolejnych latach współpraca rozwijała się systematycznie, obejmując zarówno wsparcie bieżącej działalności organizacji, jak i realizację konkretnych projektów służących całej społeczności polskiej w Argentynie.
Jednym z najważniejszych obszarów tej współpracy była edukacja. Szkoła języka polskiego działająca przy Ognisku od dziesięcioleci pozostaje miejscem, w którym kolejne pokolenia dzieci i młodzieży poznają język swoich przodków, historię Polski oraz jej kulturę. Dzięki programom realizowanym przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” możliwe było systematyczne doposażanie szkoły w podręczniki, pomoce dydaktyczne, sprzęt oraz materiały edukacyjne. Wsparcie to miało szczególne znaczenie dla społecznych szkół polonijnych, które funkcjonują dzięki pracy nauczycieli i zaangażowaniu rodziców.
Równie ważnym elementem współpracy było wzmacnianie potencjału samej organizacji. Programy prowadzone przez Stowarzyszenie umożliwiały finansowanie kosztów funkcjonowania instytucji polonijnych, modernizację ich infrastruktury, zakup wyposażenia oraz prowadzenie działalności statutowej. Dzięki temu Ognisko mogło nie tylko utrzymać swoją historyczną siedzibę, ale także dostosowywać ją do współczesnych potrzeb edukacyjnych i kulturalnych. Model ten pozostaje aktualny do dziś – Stowarzyszenie prowadzi programy wspierające zarówno struktury organizacji polonijnych, jak i szkół społecznych, wydarzeń kulturalnych oraz inwestycji remontowych.
Szczególnie widoczne efekty tej współpracy przyniosły lata poprzedzające i następujące po pandemii COVID-19. Gdy świat polonijny zmuszony został do czasowego zawieszenia działalności stacjonarnej, Ognisko nie zaprzestało przygotowań do dalszej pracy. Dzięki wsparciu Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, we współpracy z Ambasadą Rzeczypospolitej Polskiej w Buenos Aires, Senatem RP oraz Ośrodkiem Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, udało się wyposażyć nową salę do nauki języka polskiego w nowoczesne meble, sprzęt komputerowy, książki i materiały dydaktyczne. Była to inwestycja nie tylko w infrastrukturę, ale przede wszystkim w przyszłość edukacji polonijnej.
Partnerstwo nie ograniczało się jednak do finansowania konkretnych przedsięwzięć. Przez lata Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” wspierało również udział przedstawicieli Ogniska w szkoleniach, konferencjach oraz spotkaniach środowisk polonijnych organizowanych w Polsce. Takie kontakty pozwalały wymieniać doświadczenia z organizacjami z innych krajów, poznawać nowe metody nauczania języka polskiego i budować sieć współpracy obejmującą wszystkie kontynenty.
Znaczenie tej współpracy wykracza daleko poza wymiar materialny. Dzięki niej Ognisko Polskie mogło zachować ciągłość swojej misji w okresie, gdy społeczności polonijne na całym świecie stają wobec nowych wyzwań: postępującej asymilacji kolejnych pokoleń, zmian demograficznych czy konieczności dostosowania działalności do współczesnych form komunikacji i edukacji. Wspólnota Polska od lat konsekwentnie podkreśla, że wspieranie takich instytucji jak Ognisko Polskie jest inwestycją w zachowanie polskiego dziedzictwa kulturowego poza granicami kraju. Ognisko pozostaje tego znakomitym przykładem.
Dziś relacje obu instytucji mają charakter trwałego partnerstwa opartego na wspólnych wartościach. Z jednej strony znajduje się organizacja, która od 1930 roku tworzy przestrzeń spotkania Polaków w Buenos Aires, z drugiej – instytucja powołana do wspierania Polonii na całym świecie. Wspólnym celem pozostaje zachowanie języka, kultury i pamięci historycznej oraz przekazanie ich kolejnym pokoleniom.
Patrząc z perspektywy dziewięćdziesięciu pięciu lat działalności Ogniska Polskiego, można stwierdzić, że współpraca ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska” stała się jednym z filarów jego współczesnego rozwoju. Pozwala ona nie tylko utrzymywać bogatą tradycję organizacji, lecz także odważnie patrzeć w przyszłość, tworząc warunki do dalszego rozwoju polskiej społeczności w Argentynie.
Historia Ogniska Polskiego w Buenos Aires to historia ludzi, którzy od 1930 roku z niezwykłym oddaniem budowali miejsce będące domem dla kolejnych pokoleń polskich emigrantó i ich potomków w Argentynie. Powołane do życia 18 października 1930 roku stowarzyszenie powstało z myślą o stworzeniu przestrzeni, w której Polacy mogliby spotykać się z rodakami, pielęgnować język, kulturę i tradycje oraz wzajemnie się wspierać.
Od pierwszych lat działalności Ognisko rozwijało się dzięki bezinteresownej pracy swoich członków, działaczy, współpracowników i przyjaciół. Wśród nich byli murarze, malarze, kucharze, elektrycy, sprzątacze, nauczyciele, muzycy, tancerze, artyści, tłumacze, dziennikarze i wiele innych osób, które poświęcały swój czas oraz umiejętności dla dobra polskiej społeczności. To właśnie ich zaangażowanie sprawiło, że Ognisko Polskie stało się pierwszą polską instytucją w Buenos Aires posiadającą własną siedzibę.
Znaczącą rolę odegrało również wsparcie finansowe członków i sympatyków organizacji, którzy przekazywali darowizny na konto nr 77 Banku Polskiego w Buenos Aires. Już od początku część tych środków przeznaczano na rozwój działalności oświatowej. Dzięki temu w siedzibie powstały trzy sale lekcyjne oraz biblioteka, a Ognisko stało się nie tylko miejscem spotkań i schronieniem dla polskich imigrantów poszukujących towarzystwa rodaków, wspólnego posiłku czy możliwości spędzenia czasu z rodziną, lecz także ważnym ośrodkiem edukacji polonijnej.
Nauka języka polskiego odbywała się trzy razy w tygodniu, a uczniowie mogli uczestniczyć również w kursach letnich, których program wykraczał daleko poza samą naukę języka. W Ognisku rozwijała się miłość do ojczyzny przodków, ale jednocześnie kształtowano szacunek dla Argentyny – kraju, który przyjął polskich emigrantów w trudnym okresie ich historii. Dzieci poznawały i wspólnie obchodziły zarówno święta polskie, jak i argentyńskie. Razem z kombatantami I wojny światowej przygotowywały akademie poświęcone Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu. Młodzież śpiewała, recytowała, grała i tańczyła u boku swoich nauczycieli oraz członków rodzin, którzy przez wiele tygodni własnoręcznie przygotowywali scenografię i kostiumy do przedstawień.
Przez ponad dziewięć dekad Ognisko Polskie pozostawało miejscem spotkań, edukacji i życia kulturalnego, a jego działalność opierała się przede wszystkim na społecznej pracy kolejnych pokoleń Polonii.
Wyjątkowym doświadczeniem w historii stowarzyszenia była pandemia COVID-19. Po raz pierwszy od chwili powstania Ognisko musiało zamknąć swoje drzwi dla publiczności. Mimo izolacji działalność organizacyjna nie ustała – podobnie jak przez poprzednie dziesięciolecia, praca toczyła się systematycznie i z wielkim zaangażowaniem. Okres ten stał się okazją do szczególnego przypomnienia i upamiętnienia wszystkich tych, których nazwiska z biegiem lat mogły zostać zapomniane, choć to właśnie oni poświęcili niezliczone godziny pracy na rzecz Polonii w Buenos Aires.
W czasie pandemii zarząd Ogniska, wspierany przez liczne grono przyjaciół oraz polskie instytucje, przygotowywał organizację do powrotu do normalnej działalności. Dzięki pomocy Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Buenos Aires, Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Senatu RP oraz Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą wyposażono nową salę do nauki języka polskiego w meble, sprzęt, książki i materiały dydaktyczne. Pozwoliło to wznowić działalność edukacyjną i kontynuować misję nauczania kolejnych pokoleń dzieci i młodzieży.
Pandemia pozostawiła również bolesny ślad w historii stowarzyszenia. W tym czasie Ognisko pożegnało wielu swoich przyjaciół i zasłużonych członków. Szczególnie wspominani są: ks. Javier Solecki, Leokadia Dawidziuk, Adam Pawlik, Erika Grynkiewicz oraz Francisco Ślusarz, których wkład w życie polskiej społeczności pozostaje trwałą częścią historii organizacji.
Po 2021 roku Ognisko Polskie kontynuowało działalność jako jeden z najważniejszych ośrodków życia polonijnego w Argentynie. W jego siedzibie nadal funkcjonuje szkoła języka polskiego, wpisana do bazy szkół polonijnych Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, a działalność edukacyjna prowadzona jest przy wsparciu instytucji polskich. Organizacja pozostaje również beneficjentem programów wspierających struktury polonijne realizowanych przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, co umożliwia dalsze utrzymanie i rozwój jej działalności.
Obchodząc kolejne jubileusze, Ognisko Polskie pozostaje wierne wartościom, które towarzyszyły jego założycielom od 1930 roku – pracy społecznej, pielęgnowaniu polskiej kultury, edukacji młodego pokolenia oraz budowaniu wspólnoty Polaków i ich potomków w Argentynie. Mimo zmieniających się czasów i nowych wyzwań nadal jest miejscem, w którym spotykają się historia, tradycja i współczesność polskiej emigracji.
Krystyna Wardyga urodziła się 19 czerwca 1949 roku w Wielkich Oczach koło Lubaczowa jako pierwsza córka Zofii (ur. 1928) i Bronisława (ur. 1926). Dwa lata później urodziła się siostra Krystyny – Kazimiera. Krystyna Wardyga uczęszczała do szkoły podstawowej w Wielkich Oczach, następnie uczyła się w liceum w Lubaczowie. W 1966 roku jej rodzice podjęli decyzję o wyjeździe do Argentyny, gdzie czekał na nich dziadek, ojciec matki, mieszkający tam od 1928 roku.
Po przyjeździe do Argentyny ojciec Krystyny początkowo pracował w warsztacie jej dziadka, później podjął pracę w kantorze.
Krystyna po ukończeniu szkoły i dodatkowych kursów w akademii Pittamn w Buenos Aires podjęła pracę w firmie Phillips, gdzie pracowała do emerytury. Zaangażowała się w działalność „Ogniska Polskiego”, zostając z czasem jego prezeską. Wyszła za mąż za Włocha.
Asociación Civil "Ognisko Polskie" ("El Hogar Polaco")
Gorriti 3972 1° Piso C.A.B.A.
Buenos Aires - Argentina
Przy tej okazji polecamy obszerne opracowanie na temat Polaków w Argentynie w Polonijnej Agencji Informacyjnej. Można tam przeczytać o pierwszych Polakach w Ameryce Łacińskiej, polskich żołnierzach, uczestnikach wojen napoleońskich, którzy włączali się w walki wyzwoleńcze. Wzięli udział m.in. w wojnie Argentyny z Paragwajem. O uchodźcach - uczestnikach Powstania Listopadowego, Wiosny Ludów, a także spiskowcach i konspiratorzach uciekających przed carskimi represjami. O Powstańcach styczniowych, którzy znaleźli się w Argentynie i, utworzyli w 1890 roku Towarzystwo Polskie – pierwszą polonijną organizację w Ameryce Łacińskiej. Emigracji chłopskiej 14 rodzinach z Małopolski, ze wschodnich terenów Galicji osiadłych w prowincji Misiones na północy kraju, który to stan jest dziś centrum ruchu polonijnego w Argentynie. Wreszcie polskich misjonarzach i zakonnicach tworzących szkoły, ochronki aby "Pan Bóg osadnika przemawiał po polsku” i najbardziej znanych Polakach, którzy byli związani z Argentyną do których można zaliczyć Edmunda Strzeleckiego, Ignacego Domeykę, Józefa Siemiradzkiego, Hugo Zapałowicza, Stefana Nasterowicza, Jana Kozakiewicza, itd. W latach 1939-1963 w Argentynie mieszkał i tworzył Witold Gombrowicz. Przybliżamy również działalnośc Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz mało znanego obecnie Parlamentarnego Kołao Emigracyjno-Kolonialnego, które w znacznym stopniu - obok rządu polskiego - koordynowało wykup terenów dla polskiego osadnictwa. Międzynarodowego Towarzystwa Osadniczego które dzięki działalności spółki Compaña Colonizadora del Norte od 1936 roku realizowało plany polskiego MSZ w Argentynie. Osobnym rozdziałem historii jest okres II wojny światowej i emigracja powojenna. Stanowili ją przede wszystkim żołnierze, zwłaszcza II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, ale również lotnicy RAF-u i żołnierze innych formacji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, często wraz z rodzinami. To wówczas powstały kolonie nazwane na cześć córek marszałka Piłsudskiego – Wanda i Jagoda. Od tamtych czasów w Argentynie przyjęło się powiedzenie: "Tam gdzie nikt nie może nic zrobić, tam Polaka poślij" - wyraz uznania dla naszej przedsiębiorczości, zaradności i uporu w pokonywaniu trudności.
Tematami uzupełniającymi jest działalność literacka członków argentyńskiej Polonii w pierwszych latach XXI wieku oraz aktywność Polonii argentyńskiej na rzecz niepodległości Polski.
OPRACOWANIE: POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA
TŁUMACZENIE DŁUŻSZYCH TEKSTÓW MOŻE POTRWAĆ CHWILĘ...
