Na tej wolnej ziemi, której nasz Kościuszko bronił w chwale, polskie Słowo mierzy w górę, słowo piękne, dumne, śmiałe. – te słowa, pierwszy fragment hymnu, są najlepszym wstępem do opowieści o szkole, która od 75 lat, w odległym od ojczyzny Chicago, dba o naszą tradycję, tożsamość i wychowanie kolejnych pokoleń młodych Polaków, najczęściej już nie z obywatelstwa, ale pochodzenia, które jest tak ważne w wielonarodowym tyglu Stanów Zjednoczonych. Polska Szkoła im. Tadeusza Kościuszki, której historia rozpoczyna się w 1951 roku, jest przykładem na to, że patriotyzm, umiłowanie ojczyzny nie są sentymentalnym uniesieniem, ale trwałą, konsekwentną postawą, która konstytuuje polską diasporę za oceanem – jak to się mówi z polskiej perspektywy.
Skoro jubileusz – i to tak zacny – to oczywiście serdeczne gratulacje, które składają na ręce Pani Dyrektor Urszuli Gawlik Zarząd, pracownicy i członkowie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.
Jesteśmy przekonani, że wiedza o polskiej historii, języku, literaturze, kulturze są pod najlepszą z możliwych opieką dyrekcji i kadry pedagogicznej „Kościuszki”, a decyzje rodziców jej uczniów, aby powierzyć edukację swoich pociech właśnie tej szkole, były wspaniałą inwestycją w ich rozwój i karierę. Wielu z nich – tak jak poprzednicy – staną się znanymi ekonomistami, prawnikami, lekarzami, nauczycielami, artystami a nawet dyplomatami. A wszystko zaczyna się pod adresem 5341 N. Harlem Ave., Chicago, Illinois 60656…
Opowiedzieć 75 lat historii czegokolwiek, a zwłaszcza szkoły, która ze swojej natury jest miejscem kipiącym energią, wypełnionym inspirującymi wydarzeniami, frapującymi biografiami nauczycieli, uczniów i całego grona jej przyjaciół, nie tylko z polskiej diaspory, to zadanie zasługujące na osobną monografię. Tu ograniczymy się tylko do kluczowych faktów pozostawiając emocje związane z tym miejscem jego absolwentom, kadrze pedagogicznej i wszystkim, którzy wspierali to dzieło od początku istnienia. To ich nieoceniony depozyt polskości na amerykańskiej ziemi.
Historię Polskiej Szkoły im. Tadeusza Kościuszki rozpoczyna 1951 rok, kiedy to dwie panie – pani Sabina Damsz – prezeska grupy Związku Polek oraz nauczycielka z Podola – pani Maria Zamora zakładają Szkółkę Towarzystwa „Pobudka”. Szkoła ta mieściła się w lokalu Zarządu Głównego Związku Polek i liczyła w pierwszych miesiącach działalności trzydziestu uczniów.
W 1957 roku, szkoła obrała za swą siedzibę budynek Madonna High School w Parku Tadeusza Kościuszki i od tego czasu generał stał się patronem szkoły.
W latach sześćdziesiątych następuje ważna reorganizacja szkoły. Wzięto pod uwagę poziom umiejętności językowych dzieci i przydzielono je do klas z programem odpowiadającym ich poziomowi. Korzystano już wówczas z podręczników wydawanych przez Zrzeszenie Nauczycieli Polskich w Ameryce z siedzibą w Chicago oraz Macierz Polską w Londynie. Ponieważ szkoła liczyła sobie już w tych latach 300 uczniów, dyrekcja i Komitet Rodzicielski „zorganizowali” jej filię w budynku szkoły amerykańskiej przy parafii św. Władysława, która od 5- lat udziela wsparcia duchowego.
Już wówczas renoma szkoły sprawiłą, że w uznaniu zasług władze powiatowe Cook County Board of Education w osobie zastępcy superintendenta szkół powiatu Cook wręczyły szkole Certificate of Achivement.
W roku 1968 szkoła przeniosła się do parafii Our Lady of Grace, w której uczyły się dzieci, ponad 400 uczniów, w klasach I – IV, oraz klasa z językiem polskim – jako obcym.
I ponownie ważna data. W roku 1971 ( w dwudziestym roku istnienia) utworzona została po raz pierwszy klasa VIII i od tego momentu szkoła odpowiadała organizacyjnie pełnej, amerykańskiej Grammar School.Ten stan rzeczy gwarantował przygotowanie uczniów do nauki języka polskiego i przedmiotów ojczystych na poziomie licealnym.
W 1977 roku szkoła wkracza w okres obfitujący w wydarzenia i niezmiernie aktywizujący Polonię. 28 maja wizytował naszą szkołę Premier Rządu Polskiego na Emigracji – Kazimierz Sabbat, który bardzo wysoko ocenił poziom nauczania, wychowania i postawę patriotyczną dzieci i młodzieży. Podniosłym wydarzeniem, w które włączyła się młodzież szkoły, był wybór na stolicę apostolską Polaka ks. kardynała Karola Wojtyłę. Powstaje wystawa ze zdjęciami z życia Karola Wojtyły, urywkami biografii i utworami literackimi. Dwa lata później młodzież gremialnie włącza się w przygotowania do spotkania z papieżem w Chicago.
Koniec lat siedemdziesiątych, to okres przygotowań projektu i wykonania sztandaru szkoły – obowiązującego do dziś - z wizerunkiem patrona Tadeusza Kościuszki, i hasłem: Ojczyzna Nauka i Cnota. Podczas uroczystości poświęcenia sztandaru 14 listopada 1981 roku młodzież przyrzekała posłuszeństwo, poświęcenie dla wielkich czynów i postawę, która nigdy nie splami sztandaru ni pamięci patrona, który to dla wielu pokoleń był wzorem szlachetności, patriotyzmu, męstwa, odwagi, pracowitości i mądrości.
Od 1981 roku w poczet uczniów przyjmowane są dzieci w wieku 6 lat, a świadectwa ukończenia klas VIII i licealnych drukowane i wypisywane są w języku polskim i angielskim. Ten czas przynosi dalszy rozkwit placówki. Szkoła liczy już ponad 600 uczniów i zatrudnia 15 nauczycieli, księdza katechetę, bibliotekarkę, choreografa i instruktora teatralnego. Prężnie działa chór szkolny i zespół taneczny.
Wizytują ją amerykańsko-polscy pedagodzy z różnych stanów USA. Ich ocena efektów nauczania wyrażająca się gruntowną wiedzą i umiejętnościami językowymi uczniów zwraca uwagę amerykańskich mass-mediów. Te stawiają ją za wzór godny naśladowania innym szkołom etnicznym.
Końcówka lat osiemdziesiątych to także seria pięknych przedsięwzięć kulturalnych przysparzających szkole splendoru. W tym miejscu należy wspomnieć o udziale w „Chicago Metro History Fair”, konkursie zorganizowanym dla szkół średnich, a dotyczącym historii własnego środowiska i swojej grupy etnicznej, bankiecie Sokolstwa Polskiego, balach dobroczynności, wieczorach poetycko-muzycznych oraz uroczystościach wagi państwowej np. 40 rocznica wybuchu powstania warszawskiego.
W latach dziewięćdziesiątych, wraz ze wzrostem emigracji do USA wzrastała liczba uczniów w szkole. Gdy szkoła liczyła 1200 uczniów, otwarta została nowa placówki przy publicznej szkole amerykańskiej – Reinberg, 3325 N. Major Ave. w Chicago. Powstaje Grupa Związku Narodowo – Polskiego nr 3257, co skutkuje znaczącym wsparciem finansowym.
Przełom stulecia to ogromny boom polskich szkół w Ameryce. Napływ emigrantów z loterii wizowej spowodował rozkwit szkolnictwa polonijnego, a co za tym idzie, konieczność opracowania nowych programów nauczania i stworzenia nowych podręczników. W oparciu o programy autorskie, programy Zrzeszenia Nauczycieli Polskich i Komisji Oświatowej Kongresu Polonii Amerykańskiej, nauczycielki szkoły podejmują się opracowania programów nauczania dla szkół polonijnych. Podręczniki te zostały wydane przez Zrzeszenie Nauczycieli Polskich w Ameryce i służą do dzisiaj.
Jak podkreślają pracownicy i prowadzący szkołę Kościuszki: Naszym najwyższym celem było zawsze takie nauczanie, kształcenie i wychowanie dzieci i młodzieży, aby stanowiły one w przyszłości elitę społeczeństwa polonijnego. Przekazywanie wiedzy językowej, literackiej, historycznej szło równocześnie z przekazywaniem ogólnie pojętego dziedzictwa kulturowego; tradycji, zwyczajów i obyczajów, krzewienia patriotyzmu i przywiązania do polskich korzeni.
I tak też się dzieje. Szkoła im. Tadeusza Kościuszki, która zawsze słynęła z wszechstronnego wsparcia ucznia, motywowała do pracy i kształciła w nim poczucie jego wartości może być dumna ze swoich absolwentów. Są znanymi ekonomistami, prawnikami, lekarzami, nauczycielami, artystami a nawet dyplomatami.
Wszyscy są pełnowartościowymi Amerykanami polskiego pochodzenia, zdającymi sobie sprawę z tego, że ich pozycja w życiu społecznym na ziemi Waszyngtona, ugruntowana jest poprzez możliwości, jakie dawała szkoła amerykańska ale wzbogacone o kulturę europejską, kulturę kraju przodków, a znajomość języka polskiego jest nie tylko chlubą ich rodziców i dziadków, ale często bramą do własnego sukcesu na wielu polach.
Wykształcona młodzież polonijna to najcenniejszy dar, jaki my, rodzice - Polacy i nauczyciele- Polacy mogliśmy dać gościnnej Ameryce, która przed wiekami postawiła na wielokulturowość społeczeństwa i te tradycje kultywuje do dziś. – mówi kadra pedagogiczna Kościuszki.
Każdy, komu bliska jest polonijna rzeczywistość musi się z tym w pełni zgodzić.
Obecnie Dyrektorem Polskiej Szkoły im. Tadeusza Kościuszki jest Urszula Gawlik, będąca jednocześnie Prezesem Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce. Jej zastępczyniami są Bernadetta Ciurej, Danuta Gnat oraz Anna Maria Sabiniewicz.
Skoro rozpoczęliśmy od słów hymnu szkoły, to najlepszym zakończeniem będą jego kolejne wersy – wspaniale pointujące opowieść o historii i dorobku tej zasłużonej polskiej placówki edukacyjnej w USA.
Odżywają dzieje dawne
W szkole, co Kościuszki imię ma,
Naszych przodków czyny sławne,
Dzieła wszelkie i wspaniałe.
Życie- to ciągły trud,
Lecz ma więcej treści,
Jeśli wiemy skąd nasz ród,
Skąd przyszliśmy, kim jesteśmy
Idźmy więc w jasny świat
Dumnie wznosząc czoło-
Światłem naszym przyszłych lat
Bądź nam zawsze Nasza Szkoło!
L. Fraszczyński
NA PODSTAWIE: HISTORIA SZKOŁY - STRONA INTERNETOWA https://szkolakosciuszki.com/
ZDJĘCIA: Facebook - profil szkoły.
TŁUMACZENIE DŁUŻSZYCH TEKSTÓW MOŻE POTRWAĆ CHWILĘ...
