Polska w obronie wolności

Polscy lotnicy w walce 1941-1945

Sukcesy polskich lotników podczas bitwy o Anglię miały duży wpływ na rozwój Polskich Sił Powietrznych. Już 28 sierpniu 1940 r. przystąpiono do formowania kolejnego dywizjonu myśliwskiego - 306. Gotowość bojową osiągnął 4 listopada.
Wkolejnych latach wojny tworzono dalsze jednostki - ogółem sformowano 15 dywizjonów różnego przeznaczenia (myśliwskie, bombowe itp.). W 1941 r. polskie lotnictwo myśliwskie stanowiło 1/8 całego takiego lotnictwa RAF. W związku z jego rozrostem liczebnym utworzono trzy polskie skrzydła myśliwskie.
W ciągu wojny polscy lotnicy uczestniczyli we wszystkich większych operacjach sprzymierzonych.

Już w 1940 r., zgodnie z koncepcją brytyjskiego marsz. Artura Harrisa, lotnictwo bombowe RAF rozpoczęło strategiczną ofensywę przeciwko Niemcom. Uderzenia dużych grup bombowców, liczących często ponad 1000 maszyn, skierowano na obiekty przemysłowe i miasta przeciwnika. W tych nalotach uczestniczyły też polskie dywizjony. Po raz pierwszy Polacy wzięli udział w nalocie na Niemcy 23 marca 1941r.

19 sierpniu 1942 r. miało miejsce próbne lądowanie żołnierzy alianckich w Dieppe. Operację te osłaniało z powietrza ponad 50 dywizjonów myśliwskich, wśród których 5 było polskich. W tej akcji nasi piloci strącili 15 samolotów Luftwaffe, co stanowiło 18% wszystkich maszyn straconych wówczas przez Niemców.


Wobec zmniejszenia aktywności Luftwaffe na zachodnim teatrze działań podjęto decyzję o utworzeniu Polish Fighting Team w Afryce (dowódca mjr pil. Stanisław Skalski). Od 17 marca 1943 r. walczył on w składzie 145 dywizjonu myśliwskiego RAF, biorącego udział we wspieraniu działań brytyjskiej 8 Armii. Polska formacja istniała tylko do 8 maja, ale w tym czasie jej piloci strącili 25 samolotów, tracąc jednego lotnika.

Również w lotniczych zmaganiach o Atlantyk (1942-1945) wzięły udział 304 dywizjon bombowy i 307 dywizjon myśliwców nocnych. W trakcie walk m.in. zatopiono na pewno 2 niemieckie łodzie podwodne, a 5 dalszych uszkodzono.

W końcu 1943 r. doszło do reorganizacji sił RAF. Utworzono 2 Lotnicze Siły Taktyczne, w skład których weszły 302, 306, 308, 315 i 317 dywizjony myśliwskie. Tworzyły one m.in. 131 Polskie Skrzydło Myśliwskie, zaś wspólnie ze 129 dywizjonem myśliwskim RAF - 133 Polskie Skrzydło Myśliwskie.

Pozostałe polskie jednostki myśliwskie weszły w skład Lotnictwa Obrony Wielkiej Brytanii. Przypadło mu w udziale m.in. zwalczanie bomb latających V-1. Czyniły to również dywizjony 133 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego.


Podczas lądowania wojsk alianckich w Normandii (czerwiec 1944) oba polskie skrzydła myśliwskie osłaniały działania jednostek inwazyjnych. Wobec przesuwania się linii frontu na zachód w 1945 r. przebazowały się one z terenu Wielkiej Brytanii na kontynent. Ostatnim poległym lotnikiem polskim był por. Lesław Szczerbiński z 317 dywizjonu myśliwskiego, który 4 maja 1945 r. zatopił niemiecki statek; sam zginął od eksplozji bomby.

Polskie lotnictwo uczestniczyło także w misjach do Polski. Zrzucano zaopatrzenie wojskowe oraz skoczków. Akcja ta trwała od początku 1941 do końca 1944 r. Szczególnie duże rozmiary przybrała w okresie Powstania Warszawskiego.

W ciągu całej kampanii w zachodniej Europie (1940-1945) polscy lotnicy m.in. strącili 778 11/12 samolotów wroga oraz 190 1/2 bomb V-1, zrzucili ponad 13 000 ton bomb i 1500 ton min. Poległo 1995 lotników.

Warto przypomnieć, że Polacy walczyli także w brytyjskich i amerykańskich jednostkach lotniczych. Ostatnim poległym pilotem w RAF był kpt. Maciej Drecki (23 września 1943), zaś w szeregach USAAF poległ kpt. Zbigniew Janicki (12 czerwca 1944). Szczególne uznanie w armii USA uzyskali ppłk Witold Urbanowicz i kpt. Bolesław Gładych. Ten pierwszy walczył z Japończykami na terenie Chin, niszcząc 4 maszyny wroga.


Lotnictwo w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie 1940-1945


Polskie siły lotnicze wWielkiej Brytanii i działające na innych obszarach działań (Afryka, Włochy, zachodnia Europa) składały się z 4 dywizjonów bombowych, 8 dywizjonów myśliwskich, 2 myśliwsko-rozpoznawczych, 1 samolotów artylerii, przejściowo (wiosna 1943 r.) istniał Polish Fighting Team w Afryce. Tworzono także formacje lotnictwa transportowego, balonowego czy też służb.

Wysiłek militarny polskiego lotnictwa w tym okresie kształtował się w sposób następujący:

- zrzucono na cele nieprzyjaciela 13 208 ton bomb i 1508 ton min,
- zatopiono na pewno 2 okręty podwodne,
- zrzucono 1577 ton materiałów wojennych i 693 skoczków spadochronowych,
- wykonano 1355 lotów specjalnych,
- zestrzelono 778 i 1/2 samolotów na pewno, 207 i 1/2 prawdopodobnie, 293 uszkodzono, strącono 190 i 1/2 pocisków V-1,
- zniszczono na ziemi 16 samolotów na pewno, 2 prawdopodobnie, 15 uszkodzono,
- zginęło lub zmarło 1995 lotników (w tym 7 Czechów i Słowaków, 4 Żydów i 2 Amerykanów).

Najwięcej zwycięstw powietrznych odnieśli:

- mjr Stanisław Skalski - 18 i 11/12,
- ppłk Witold Urbanowicz - 17,
- ppor. Jozef Frantisek - 17,
- kpt. Eugeniusz Horbaczewski - 16 i 1/2,
- kpt. Bolesław Gładych - 14,
- mjr Jan Zumbach - 12 i 1/3,
- mjr Marian Pisarek - 12.

Polscy piloci uzyskali m.in. alianckie odznaczenia:

- amerykańskie - Gwiazda Srebrna - 1, Gwiazda Brązowa - 2,
- brytyjskie - order Łaźni 2 kl. - 2, Imperium Brytyjskiego 3 kl. - 8,
- francuskie - Krzyż Wojenny z palmą - 4, z gwiazdą złotą - 1,
- holenderskie - Oranie-Nassau 2 kl. - 1, 3 kl. - 2,
- włoskie - Krzyż Wojenny za Męstwo - 1.



Generał Stefan Pawlikowski

Generał Stefan Pawlikowski (1896-1943)

Podczas I wojny światowej jako oficer rosyjskiego lotnictwa służył we Francji.
Od 1918 r. w Wojsku Polskim.
W czasie kampanii 1939 r. dowódca Brygady Pościgowej, która strąciła na pewno 49 samolotów niemieckich i sowieckich. Następnie w lotnictwie polskim na terenie Francji i Wielkiej Brytanii.
Od IX 1940 r. oficer łącznikowy przy brytyjskim dowództwie lotnictwa myśliwskiego.
Poległ 15 V 1943 r. w walce powietrznej nad Francją.
Pośmiertnie otrzymał stopień gen. bryg.
Był m.in. odznaczony orderem Virtuti Militari 5 kl. i Imperium Brytyjskiego 3 kl.


Order Virtuti Militari


Order Krzyża Wojskowego, zwany później Orderem Wojennym Virtuti Militari, jest najstarszym i najwyższym polskim odznaczeniem wojskowym. Został ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1792 r. Order dzieli się na pięć klas: I - Krzyż Wielki, II - Krzyż Komandorski, III - Krzyż Kawalerski, IV - Krzyż Złoty i V - Krzyż Srebrny. Nadaje go Kapituła orderu za czyny niezwykłego męstwa okazane na polu walki.


Żołnierze alianccy, odznaczeni przez Kapitułę orderem Virtuti Militari V kl. za czyny w wojnie 1939-1945


Amerykanie:

- płk Beniamin Anuskiewicz
- por. Orville Bloch
- gen. John Cannon
- gen. Don Carleton
- gen. Mark Clark
- ppor. Ernest Dervishian
- gen. Jakob Devers
- gen. Dwight Eisenhower
- gen. Alfred Gruenther
- gen. Edgar Hume
- sierż. Oskar Johnson
- gen. Douglas Mac Arthur
- por. Beryl Newman
- ppor. Charles Shea
- gen. Walter Smith
- płk Carl Truesdell jr
- gen. Lucien Truscott jr
- gen. Jonathan Wainwright

Brytyjczycy:

- gen. Harold Alexander
- gen. Claud John Auchinleck
- mjr Alan Hunter Boxer
- płk Wright Chalmers
- płk Leonard Cheschire
- gen. John Chocker
- kpt. S.G. Culliford
- mjr Athol Forbes
- kpt. J. A. Harrod
- kpt. Dobson Howard
- ppłk R.F.G. Jayne
- mjr Ronald Kellet
- mjr John Kent
- gen. Oliver Leese
- gen. Ronald Mac Kenzie
- płk E.G. Millington
- marsz. Bernard Montgomery
- gen. Leslie James Morshead
- ppłk Ramus de Noual
- kpt. M. O'Donovan
- ppłk David Pitt
- ppłk J.D. Ritchie
- gen. Neil Methuen Ritchie
- płk Pierre Sevigny
- płk George Simpson
- gen. Archibald Wavell
- plut. D.T. Williams
- gen. Henry Wilson
- płk A.M. Wray

Francuzi:

- gen. Marie Emile Bethouart
- pani Paula Bohe
- płk Emil Coulaudon
- gen. Marcel Dagnan
- gen. Maurice Daille
- gen. Jacques Delmas Chaban
- kpt. Jean Desbordes
- por. Robert Dinet
- kpt. Lucien Duval
- kpt. Gilbert Foury
- gen. Louis Hubert
- ppłk Jean Henri Humann
- kpt. Hurey
- gen. Alphonse Juin
- gen. Pierre Marie Koenig
- mjr La Lanne
- kpt. Emil Louis Lege
- ppłk Vernerey Magrin
- sierż. Michael Maranta
- kpt. Annie Maslocha
- kpt. Henri Mazoud
- kpt. Jean Milgram
- ppłk Aime Molle
- płk Eugene Morel
- płk Henri Navarre
- por. Auguste Pailette
- kpt. Jacques Prevaux de Trolley
- kpt. Andre Virel

Włosi:

- ppor. Luigi Leprini
- gen. Giorgio Morigi
- płk Edmondo de Renzi
- ks. Umberto di Savoia
- gen. Umberto Utili
- mjr Borognini Valetti



Belgowie:

- gen. Ivan Gerrard

Brazylijczycy:

- płk Castelo Branc de Alencar

Chińczycy:

- marsz. Czang Kaj-szek

Czesi:

- ppor. Jozef Frantisek



Holendrzy:

- kontradm. Karel Doorman
- wiceadm. Helflich
- gen. van Oyen

Kanadyjczycy:

- gen. Henry Crerar
- gen. Guy Simonds

Norwegowie:

- gen. Carol Gustaw Fleischer

Serbowie:

- mjr Dragan Sotirovič





facebook