W dniu 1 stycznia 1999 roku wprowadzono w Polsce nowy podział administracyjny.
Obowiązujący wcześniej dwustopniowy podział administracyjny zastąpiono podziałem trójstopniowym, w którego skład wchodzą województwa, powiaty i gminy.

Nowy podział administracyjny, od chwili jego wprowadzenia w 1999 roku, uległ niewielkim modyfikacjom. W 2002 roku utworzono 7 nowych powiatów i jedną nową gminę oraz zlikwidowano 12 gmin. W 2003 roku zlikwidowano jeden powiat. Dodatkowo co roku następują niewielkie korekty granic województw, powiatów i gmin.

Obecnie Polska dzieli się na 16 województw, 379 powiatów i 2478 gmin.

Władzę administracyjną w województwie sprawują władze samorządowe oraz organy administracji rządowej. Władzę samorządową w województwie sprawuje sejmik wojewódzki wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich na okres 4 lat i, jako organ wykonawczy, urząd marszałkowski, na którego czele stoi marszałek wybierany przez sejmik wojewódzki. Władze centralne reprezentowane są w postaci urzędu wojewódzkiego, na którego czele stoi wojewoda powoływany przez premiera i sprawujący nadzór nad legalnością działania samorządu wojewódzkiego. Większość województw posiada jedną stolicę będącą zarówno siedzibą władz samorządowych jak i rządowych. W dwóch województwach istnieją dwie stolice � w jednej mieszczą się władze samorządowe, a w drugiej rządowe. Województwa posiadają nazwy pochodzące od nazw regionów geograficzno-historycznych (13 województw) lub od nazw głównych miast (3 województwa).

Powiaty są jednostkami samorządowymi, a ich władzę stanowi rada powiatu wybierana w wyborach powszechnych i bezpośrednich na okres 4 lat. Władzę wykonawczą stanowi urząd starosty powiatowego, na którego czele stoi starosta wybierany przez radę powiatu. Istnieją dwa rodzaje powiatów: powiaty ziemskie (314 jednostek) oraz miasta na prawach powiatu (65 jednostek). Miasta na prawach powiatu, zwane również powiatami grodzkimi, ustanowione zostały dla największych miast kraju. Powiaty posiadają po jednej siedzibie władz, lecz w wielu przypadkach miasto będące powiatem grodzkim jest również siedzibą sąsiadującego z nim powiatu ziemskiego. Powiaty w większości nazwane zostały od nazw ich siedzib, trzy powiaty mają nazwy pochodzące od nazw dwóch głównych miast powiatu, a dwa posiadają nazwy pochodzące od nazw regionów geograficznych.

Gminy są samorządowymi jednostkami podziału administracyjnego kraju, a ich władzę stanowi rada gminy wybierana w wyborach powszechnych i bezpośrednich na okres 4 lat. Władzę wykonawczą w gminach stanowią wójtowie (w gminach wiejskich), burmistrzowie (w gminach miejsko-wiejskich i miejskich) lub prezydenci (w dużych gminach miejskich) wybierani w wyborach bezpośrednich. Istnieją trzy rodzaje gmin: gminy wiejskie obejmujące wyłącznie tereny wiejskie; gminy miejsko-wiejskie obejmujące zarówno obszar miasta jak i tereny wiejskie; gminy miejskie obejmujące wyłącznie obszar miasta. Każda gmina posiada jedną siedzibę władz, w gminach wiejskich siedzibą władz jest wieś lub miejscowość, a w gminach miejsko-wiejskich i miejskich siedzibą władz jest miasto. Gminy miejsko-wiejskie i miejskie obejmują wyłącznie po jednym mieście, a każde miasto, wchodzi w skład tylko jednej gminy. Miasta na prawach powiatu są jednocześnie gminami � w tych przypadkach granice powiatu ściśle odpowiadają granicy jednej gminy. Obecnie w Polsce wyróżnia się 1589 gmin wiejskich, 582 gminy miejsko-wiejskich oraz 307 gmin miejskich (w tym 65 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu). Nazwy gmin pochodzą od nazw ich siedzib.

Miastami w Polsce są te miejscowości które otrzymały prawa miejskie lub którym został nadany status miasta. Miasta mają określone granice i terytorium. Obszar miast wchodzących w skład gmin miejskich pokrywa się dokładnie z obszarem tych gmin, natomiast obszary miast wchodzących w skład gmin miejsko-wiejskich stanowią tylko część powierzchni tych gmin. Obecnie w Polsce jest 889 miast. To czy dane miasto wchodzi w skład gminy miejskiej czy też miejsko-wiejskiej nie zależy od jego wielkości tylko, od tego z jakimi obszarami sąsiaduje.

stan w dniu 01.01.2006 r.

1. Powiat bolesławiecki – Bolesławiec
2. Powiat dzierżoniowski – Dzierżoniów
3. Powiat głogowski – Głogów
4. Powiat górowski – Góra
5. Powiat jaworski – Jawor
6. Powiat jeleniogórski – Jelenia Góra
7. Powiat kamiennogórski – Kamienna Góra
8. Powiat kłodzki – Kłodzko
9. Powiat legnicki – Legnica
10. Powiat lubański – Lubań
11. Powiat lubiński – Lubin
12. Powiat lwówecki – Lwówek Śląski
13. Powiat milicki – Milicz
14. Powiat oleśnicki – Oleśnica
15. Powiat oławski – Oława
16. Powiat polkowicki – Polkowice
17. Powiat strzeliński – Strzelin
18. Powiat średzki – Środa Śląska
19. Powiat świdnicki – Świdnica
20. Powiat trzebnicki – Trzebnica
21. Powiat wałbrzyski – Wałbrzych
22. Powiat wołowski – Wołów
23. Powiat wrocławski – Wrocław
24. Powiat ząbkowicki – Ząbkowice Śląskie
25. Powiat zgorzelecki – Zgorzelec
26. Powiat złotoryjski – Złotoryja

Miasta na prawach powiatu:

1. Jelenia Góra
2. Legnica
3. Wrocław

1. Powiat aleksandrowski – Aleksandrów Kujawski
2. Powiat brodnicki – Brodnica
3. Powiat bydgoski – Bydgoszcz
4. Powiat chełmiński – Chełmno
5. Powiat golubsko-dobrzyński – Golub-Dobrzyń
6. Powiat grudziądzki – Grudziądz
7. Powiat inowrocławski – Inowrocław
8. Powiat lipnowski – Lipno
9. Powiat mogileński – Mogilno
10. Powiat nakielski – Nakło nad Notecią
11. Powiat radziejowski – Radziejów
12. Powiat rypiński – Rypin
13. Powiat sępoleński – Sępólno Krajeńskie
14. Powiat świecki – Świecie
15. Powiat toruński – Toruń
16. Powiat tucholski – Tuchola
17. Powiat wąbrzeski – Wąbrzeźno
18. Powiat włocławski – Włocławek
19. Powiat żniński – Żnin

Miasta na prawach powiatu:

1. Bydgoszcz
2. Grudziądz
3. Toruń
4. Włocławek

1. Powiat bialski – Biała Podlaska
2. Powiat biłgorajski – Biłgoraj
3. Powiat chełmski – Chełm
4. Powiat hrubieszowski – Hrubieszów
5. Powiat janowski – Janów Lubelski
6. Powiat krasnostawski – Krasnystaw
7. Powiat kraśnicki – Kraśnik
8. Powiat lubartowski – Lubartów
9. Powiat lubelski – Lublin
10. Powiat łęczyński – Łęczna
11. Powiat łukowski – Łuków
12. Powiat opolski – Opole Lubelskie
13. Powiat parczewski – Parczew
14. Powiat puławski – Puławy
15. Powiat radzyński – Radzyń Podlaski
16. Powiat rycki – Ryki
17. Powiat świdnicki – Świdnik
18. Powiat tomaszowski – Tomaszów Lubelski
19. Powiat włodawski – Włodawa
20. Powiat zamojski – Zamość

Miasta na prawach powiatu:

1. Biała Podlaska
2. Chełm
3. Lublin
4. Zamość

1. Powiat gorzowski – Gorzów Wielkopolski
2. Powiat krośnieński – Krosno Odrzańskie
3. Powiat międzyrzecki – Międzyrzecz
4. Powiat nowosolski – Nowa Sól
5. Powiat słubicki – Słubice
6. Powiat strzelecko-drezdenecki – Strzelce Krajeńskie
7. Powiat sulęciński – Sulęcin
8. Powiat świebodziński – Świebodzin
9. Powiat wschowski – Wschowa
10. Powiat zielonogórski – Zielona Góra
11. Powiat żagański – Żagań
12. Powiat żarski – Żary

Miasta na prawach powiatu:

1. Gorzów Wielkopolski
2. Zielona Góra

1. Powiat bełchatowski – Bełchatów
2. Powiat brzeziński – Brzeziny
3. Powiat kutnowski – Kutno
4. Powiat łaski – Łask
5. Powiat łęczycki – Łęczyca
6. Powiat łowicki – Łowicz
7. Powiat łódzki wschodni – Łódź
8. Powiat opoczyński – Opoczno
9. Powiat pabianicki – Pabianice
10. Powiat pajęczański – Pajęczno
11. Powiat piotrkowski – Piotrków Trybunalski
12. Powiat poddębicki – Poddębice
13. Powiat radomszczański – Radomsko
14. Powiat rawski – Rawa Mazowiecka
15. Powiat sieradzki – Sieradz
16. Powiat skierniewicki – Skierniewice
17. Powiat tomaszowski – Tomaszów Mazowiecki
18. Powiat wieluński – Wieluń
19. Powiat wieruszowski – Wieruszów
20. Powiat zduńskowolski – Zduńska Wola
21. Powiat zgierski – Zgierz

Miasta na prawach powiatu:

1. Łódź
2. Piotrków Trybunalski
3. Skierniewice

1. Powiat bocheński – Bochnia
2. Powiat brzeski – Brzesko
3. Powiat chrzanowski – Chrzanów
4. Powiat dąbrowski – Dąbrowa Tarnowska
5. Powiat gorlicki – Gorlice
6. Powiat krakowskki – Kraków
7. Powiat limanowski – Limanowa
8. Powiat miechowski – Miechów
9. Powiat myślenicki – Myślenice
10. Powiat nowosądecki – Nowy Sącz
11. Powiat nowotarski – Nowy Targ
12. Powiat olkuski – Olkusz
13. Powiat oświęcimski – Oświęcim
14. Powiat proszowicki – Proszowice
15. Powiat suski – Sucha Beskidzka
16. Powiat tarnowski – Tarnów
17. Powiat tatrzański – Zakopane
18. Powiat wadowicki – Wadowice
19. Powiat wielicki – Wieliczka

Miasta na prawach powiatu:

1. Kraków
2. Nowy Sącz
3. Tarnów

1. Powiat białobrzeski – Białobrzegi
2. Powiat ciechanowski – Ciechanów
3. Powiat garwoliński – Garwolin
4. Powiat gostyniński – Gostynin
5. Powiat grodziski – Grodzisk Mazowiecki
6. Powiat grójecki – Grójec
7. Powiat kozienicki – Kozienice
8. Powiat legionowski – Legionowo
9. Powiat lipski – Lipsko
10. Powiat łosicki – Łosice
11. Powiat makowski – Maków Mazowiecki
12. Powiat miński – Mińsk Mazowiecki
13. Powiat mławski – Mława
14. Powiat nowodworski – Nowy Dwór Mazowiecki
15. Powiat ostrołęcki – Ostrołęka
16. Powiat ostrowski – Ostrów Mazowiecka
17. Powiat otwocki – Otwock
18. Powiat piaseczyński – Piaseczno
19. Powiat płocki – Płock
20. Powiat płoński – Płońsk
21. Powiat pruszkowski – Pruszków
22. Powiat przasnyski – Przasnysz
23. Powiat przysuski – Przysucha
24. Powiat pułtuski – Pułtusk
25. Powiat radomski – Radom
26. Powiat siedlecki – Siedlce
27. Powiat sierpecki – Sierpc
28. Powiat sochaczewski – Sochaczew
29. Powiat sokołowski – Sokołów Podlaski
30. Powiat szydłowiecki – Szydłowiec
31. Powiat warszawski zachodni – Ożarów Mazowiecki
32. Powiat węgrowski – Węgrów
33. Powiat wołomiński – Wołomin
34. Powiat wyszkowski – Wyszków
35. Powiat zwoleński – Zwoleń
36. Powiat żuromiński – Żuromin
37. Powiat żyrardowski – Żyrardów

Miasta na prawach powiatu:

1. Ostrołęka
2. Płock
3. Radom
4. Siedlce
5. Warszawa

1. Powiat brzeski – Brzeg
2. Powiat głubczycki – Głubczyce
3. Powiat kędzierzyńsko-kozielski – Kędzierzyn-Koźle
4. Powiat kluczborski – Kluczbork
5. Powiat krapkowicki – Krapkowice
6. Powiat namysłowski – Namysłów
7. Powiat nyski – Nysa
8. Powiat oleski – Olesno
9. Powiat opolski – Opole
10. Powiat prudnicki – Prudnik
11. Powiat strzelecki – Strzelce Opolskie

Miasta na prawach powiatu:

1. Opole

1. Powiat bieszczadzki – Ustrzyki Dolne
2. Powiat brzozowski – Brzozów
3. Powiat dębicki – Dębica
4. Powiat jarosławski – Jarosław
5. Powiat jasielski – Jasło
6. Powiat kolbuszowski – Kolbuszowa
7. Powiat krośnieński – Krosno
8. Powiat leski – Lesko
9. Powiat leżajski – Leżajsk
10. Powiat lubaczowski – Lubaczów
11. Powiat łańcucki – Łańcut
12. Powiat mielecki – Mielec
13. Powiat niżański – Nisko
14. Powiat przemyski – Przemyśl
15. Powiat przeworski – Przeworsk
16. Powiat ropczycko-sędziszowski – Ropczyce
17. Powiat rzeszowski – Rzeszów
18. Powiat sanocki – Sanok
19. Powiat stalowowolski – Stalowa Wola
20. Powiat strzyżowski – Strzyżów
21. Powiat tarnobrzeski – Tarnobrzeg

Miasta na prawach powiatu:

1. Krosno
2. Przemyśl
3. Rzeszów
4. Tarnobrzeg

1. Powiat augustowski – Augustów
2. Powiat białostocki – Białystok
3. Powiat bielski – Bielsk Podlaski
4. Powiat grajewski – Grajewo
5. Powiat hajnowski – Hajnówka
6. Powiat kolneński – Kolno
7. Powiat łomżyński – Łomża
8. Powiat moniecki – Mońki
9. Powiat sejneński – Sejny
10. Powiat siemiatycki – Siemiatycze
11. Powiat sokólski – Sokółka
12. Powiat suwalski – Suwałki
13. Powiat wysokomazowiecki – Wysokie Mazowieckie
14. Powiat zambrowski – Zambrów

Miasta na prawach powiatu:

1. Białystok
2. Łomża
3. Suwałki

1. Powiat bytowski – Bytów
2. Powiat chojnicki – Chojnice
3. Powiat człuchowski – Człuchów
4. Powiat gdański – Pruszcz Gdański
5. Powiat kartuski – Kartuzy
6. Powiat kościerski – Kościerzyna
7. Powiat kwidzyński – Kwidzyn
8. Powiat lęborski – Lębork
9. Powiat malborski – Malbork
10. Powiat nowodworski – Nowy Dwór Gdański
11. Powiat pucki – Puck
12. Powiat słupski – Słupsk
13. Powiat starogardzki – Starogard Gdański
14. Powiat sztumski – Sztum
15. Powiat tczewski – Tczew
16. Powiat wejherowski – Wejherowo

Miasta na prawach powiatu:

1. Gdańsk
2. Gdynia
3. Słupsk
4. Sopot

1. Powiat będziński – Będzin
2. Powiat bielski – Bielsko-Biała
3. Powiat bieruńsko-lędziński – Bieruń
4. Powiat cieszyński – Cieszyn
5. Powiat częstochowski – Częstochowa
6. Powiat gliwicki – Gliwice
7. Powiat kłobucki – Kłobuck
8. Powiat lubliniecki – Lubliniec
9. Powiat mikołowski – Mikołów
10. Powiat myszkowski – Myszków
11. Powiat pszczyński – Pszczyna
12. Powiat raciborski – Racibórz
13. Powiat rybnicki – Rybnik
14. Powiat tarnogórski – Tarnowskie Góry
15. Powiat wodzisławski – Wodzisław Śląski
16. Powiat zawierciański – Zawiercie
17. Powiat żywiecki – Żywiec

Miasta na prawach powiatu:

1. Bielsko-Biała
2. Bytom
3. Chorzów
4. Częstochowa
5. Dąbrowa Górnicza
6. Gliwice
7. Jastrzębie-Zdrój
8. Jaworzno
9. Katowice
10. Mysłowice
11. Piekary Śląskie
12. Ruda Śląska
13. Rybnik
14. Siemianowice Śląskie
15. Sosnowiec
16. Świętochłowice
17. Tychy
18. Zabrze
19. Żory

1. Powiat buski – Busko-Zdrój
2. Powiat jędrzejowski – Jędrzejów
3. Powiat kazimierski – Kazimierza Wielka
4. Powiat kielecki – Kielce
5. Powiat konecki – Końskie
6. Powiat opatowski – Opatów
7. Powiat ostrowiecki – Ostrowiec Świętokrzyski
8. Powiat pińczowski – Pińczów
9. Powiat sandomierski – Sandomierz
10. Powiat skarżyski – Skarżysko-Kamienna
11. Powiat starachowicki – Starachowice
12. Powiat staszowski – Staszów
13. Powiat włoszczowski – Włoszczowa

Miasta na prawach powiatu:

1. Kielce

1. Powiat bartoszycki – Bartoszyce
2. Powiat braniewski – Braniewo
3. Powiat działdowski – Działdowo
4. Powiat elbląski – Elbląg
5. Powiat ełcki – Ełk
6. Powiat giżycki – Giżycko
7. Powiat gołdapski – Gołdap
8. Powiat iławski – Iława
9. Powiat kętrzyński – Kętrzyn
10. Powiat lidzbarski – Lidzbark Warmiński
11. Powiat mrągowski – Mrągowo
12. Powiat nidzicki – Nidzica
13. Powiat nowomiejski – Nowe Miasto Lubawskie
14. Powiat olecki – Olecko
15. Powiat olsztyński – Olsztyn
16. Powiat ostródzki – Ostróda
17. Powiat piski – Pisz
18. Powiat szczycieński – Szczytno
19. Powiat węgorzewski – Węgorzewo

Miasta na prawach powiatu:

1. Elbląg
2. Olsztyn

1. Powiat chodzieski – Chodzież
2. Powiat czarnkowsko-trzcianecki – Czarnków
3. Powiat gnieźnieński – Gniezno
4. Powiat gostyński – Gostyń
5. Powiat grodziski – Grodzisk Wielkopolski
6. Powiat jarociński – Jarocin
7. Powiat kaliski – Kalisz
8. Powiat kępiński – Kępno
9. Powiat kolski – Koło
10. Powiat koniński – Konin
11. Powiat kościański – Kościan
12. Powiat krotoszyński – Krotoszyn
13. Powiat leszczyński – Leszno
14. Powiat międzychodzki – Międzychód
15. Powiat nowotomyski – Nowy Tomyśl
16. Powiat obornicki – Oborniki
17. Powiat ostrowski – Ostrów Wielkopolski
18. Powiat ostrzeszowski – Ostrzeszów
19. Powiat pilski – Piła
20. Powiat pleszewski – Pleszew
21. Powiat poznański – Poznań
22. Powiat rawicki – Rawicz
23. Powiat słupecki – Słupca
24. Powiat szamotulski – Szamotuły
25. Powiat średzki – Środa Wielkopolska
26. Powiat śremski – Śrem
27. Powiat turecki – Turek
28. Powiat wągrowiecki – Wągrowiec
29. Powiat wolsztyński – Wolsztyn
30. Powiat wrzesiński – Września
31. Powiat złotowski – Złotów

Miasta na prawach powiatu:

1. Kalisz
2. Konin
3. Leszno
4. Poznań

1. Powiat białogardzki – Białogard
2. Powiat choszczeński – Choszczno
3. Powiat drawski – Drawsko Pomorskie
4. Powiat goleniowski – Goleniów
5. Powiat gryficki – Gryfice
6. Powiat gryfiński – Gryfino
7. Powiat kamieński – Kamień Pomorski
8. Powiat kołobrzeski – Kołobrzeg
9. Powiat koszaliński – Koszalin
10. Powiat łobeski – Łobez
11. Powiat myśliborski – Myślibórz
12. Powiat policki – Police
13. Powiat pyrzycki – Pyrzyce
14. Powiat sławieński – Sławno
15. Powiat stargardzki – Stargard Szczeciński
16. Powiat szczecinecki – Szczecinek
17. Powiat świdwiński – Świdwin
18. Powiat wałecki – Wałcz

Miasta na prawach powiatu:

1. Koszalin
2. Szczecin
3. Świnoujście

wg.Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii
www.gugik.gov.pl