Język polski należy wraz z językami czeskim, słowackim, pomorskim, dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do zachodniosłowiańskiej grupy języków indoeuropejskich. Ze względu na swoją strukturę zaliczany jest do języków fleksyjnych, syntetycznych.

Jako odrębny język polszczyzna zaczęła się kształtować w X wieku, pełniąc ważną rolę w powstaniu i rozwoju państwa polskiego. Najdawniejsze zachowane zapisy pojedynczych słów w języku polskim pochodzą z XII wieku. Najstarsze zachowane pełne zdanie zapisane po polsku brzmi „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”. Znaleziono je w łacińskim tekście z 1270 roku. Do XIV wieku polszczyzna istniała tylko w regionalnych i ludowych odmianach mówionych. Literacka, ponadregionalna odmiana języka wykształciła się w XV i XVI wieku, o czym świadczy bogata literatura renesansowa napisana po polsku. Początkowo rozwój języka polskiego odbywał się pod silnym wpływem języka niemieckiego, czeskiego, oraz łaciny. W wiekach późniejszych zaznaczył się wpływ języka francuskiego, rosyjskiego, ukraińskiego, a obecnie język polski, podobnie jak inne języki europejskie, przejmuje wiele z języka angielskiego.

Współczesny język polski wywodzi się z dialektów Wielkopolski i Małopolski, w mniejszym stopniu Mazowsza i innych regionów. W etnicznym języku polskim wyróżniamy: urzędowy język literacki (dialekt kulturalny), dialekty ludowe, gwary miejskie (np. lwowska, warszawska) oraz gwary środowiskowe.

Dialekt – jest to język właściwy ludności jakiegoś regionu, podrzędny w stosunku do języka narodowego. Wyróżnia się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, morfologicznymi i składniowymi. Dialekt jest zespołem gwar, które posiadają wspólne cechy.

Obecnie lokalnie (najczęściej w odmianie mówionej) używane są następujące dialekty: śląski (gwara śląska), małopolski (gwara krakowska, podhalańska, sądecka), mazowiecki (gwara białostocka), wielkopolski (gwara poznańska) i kaszubski (jego status jest sporny, bowiem niektórzy językoznawcy uważają go za odrębny język). Oprócz tego na zachodzie i północnym wschodzie kraju występują tzw. nowe dialekty mieszane, które powstały stosunkowo niedawno w wyniku przemieszczania się ludności i wpływie innych języków.

Liczbę użytkowników języka polskiego szacuje się na ponad 45 milionów osób, z czego ok. 38 milionów mieszka w Polsce. Językiem polskim posługują się liczne grupy Polaków lub osób polskiego pochodzenia, często już od kilku generacji mieszkających poza granicami Polski, m. in. w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Francji, a także w Białorusi, Kazachstanie, na Litwie i na Ukrainie.

Język polski składa się z ponad 130 tys. jednostek, z czego ok. 20 tys. znajduje się w codziennym użyciu.